Budowanie samorządu bez barier: Przedstawicielki Urzędu Gminy Chorkówka na wizycie studyjnej w Kielcach i Łodzi
Zapewnienie równego dostępu do usług publicznych, przestrzeni urzędowej oraz kulturalnej to jedno z kluczowych wyzwań, przed którymi stoją współczesne samorządy. W Urzędzie Gminy Chorkówka prace nad poprawą dostępności trwają od 6 lat.
Dążąc do ciągłego podnoszenia standardów oraz poszukiwania nowych rozwiązań, przedstawicielki Gminy Chorkówka – Sekretarz Gminy Chorkówka Wioletta Klimek (Koordynator ds. dostępności architektonicznej, informacyjno-komunikacyjnej i cyfrowej) oraz Monika Cisoń-Gierula (Członek zespołu ds. dostępności) – wzięły udział w dwudniowej wizycie studyjnej w Kielcach i Łodzi (4–5 sierpnia 2026 r.).
Wizyta została zorganizowana w ramach projektu „Dostępny Samorząd 2.0”, realizowanego przez Śląski Związek Gmin i Powiatów we współpracy z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA), Państwowym Funduszem Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) oraz Fundacją Instytut Rozwoju Regionalnego. W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele jednostek samorządu terytorialnego z województw podkarpackiego i małopolskiego.
Praktyka i inspiracja: Program wizyty studyjnej
Wybór Kielc i Łodzi na gospodarzy wizyty nie był przypadkowy. Obydwa miasta od lat konsekwentnie wdrażają kompleksowe rozwiązania z zakresu projektowania uniwersalnego oraz usuwania barier architektonicznych, cyfrowych i komunikacyjnych.
- Dzień 1 – Kielce: Projektowanie uniwersalne w przestrzeni publicznej
Pierwszy dzień wizyty upłynął pod znakiem prezentacji dobrych praktyk w stolicy województwa świętokrzyskiego:
- Kielecki Dworzec Autobusowy – ikona nowoczesnej i dostępnej infrastruktury, projektowana oraz konsultowana bezpośrednio z osobami z niepełnosprawnościami. Obiekt wyposażono w systemy informacji wizualnej i głosowej, udogodnienia orientacyjne, usługi asysty oraz „niebieską strefę” – specjalną przestrzeń przyjazną osobom w spektrum autyzmu i z nadwrażliwością sensoryczną.
- Kieleckie Centrum Kultury – przykład instytucji sukcesywnie rozwijającej ofertę dla osób ze szczególnymi potrzebami, gwarantującej pełną dostępność architektoniczną oraz informacyjno-komunikacyjną.
- Energetyczne Centrum Nauki – interaktywna przestrzeń dostosowana do osób o zróżnicowanych potrzebach poznawczych i ruchowych. Wystawy angażujące różne zmysły pokazują, jak łączyć edukację z inkluzywnością.
- Geonatura Kielce – Centrum Geoedukacji – obiekt w przestrzeni przyrodniczo-geologicznej, w którym odpowiednie spadki terenu oraz szerokie ścieżki umożliwiają swobodne poruszanie się osobom na wózkach inwalidzkich.
- Dzień 2 – Łódź: Empatia, sensoryka i edukacja
Drugi dzień przyniósł unikalne doświadczenia ukierunkowane na zrozumienie potrzeb osób z dysfunkcjami wzroku:
- Muzeum Miasta Łodzi – prezentacja rozwiązań dostępnościowych wdrożonych w historycznym, zabytkowym obiekcie.
- Black World (Warsztaty „senso-ciemności”) – przejmująca wizyta na „niewidzialnej wystawie” w całkowitej ciemności, pozwalająca poznać otoczenie z perspektywy osób niewidomych.
- Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy nr 6 im. mjr. H. Baranowskiego – zapoznanie się z technologiami wspierającymi edukację osób słabowidzących oraz praca z symulatorami widzenia, które obrazują bariery, z jakimi na co dzień mierzą się osoby z różnymi wadami wzroku.
- Doświadczyć, by zrozumieć: Kluczowa rola empatii
Jednym z najważniejszych wniosków z wyjazdu była konstatacja, że dostępność zaczyna się od empatii. Wizyta na niewidzialnej wystawie w Łodzi oraz możliwość skorzystania z symulatorów widzenia pozwoliły uczestniczkom „na własnej skórze” przekonać się, z jakimi trudnościami, lękami i ograniczeniami zmagają się osoby niewidome i słabowidzące.
Przekroczenie progu ciemności i zdanie się wyłącznie na dotyk czy słuch uświadamia, jak ogromne znaczenie mają pozornie drobne elementy: poprawnie zamontowane pasy prowadzące, kontrastowe oznaczenia stopni czy wyrazisty komunikat głosowy. To bezpośrednie doświadczenie jest bezcenną lekcją, której nie zastąpi żaden podręcznik ani ustawa.
Uczestnictwo w wizycie studyjnej dało możliwość zapoznania się z szerokim spektrum rozwiązań – od zaawansowanych i kosztownych inwestycji technologicznych, po proste, niskobudżetowe usprawnienia, możliwe do wykonania w ramach własnej inwencji twórczej.
Wymiana doświadczeń pomiędzy samorządami pokazuje, że budowanie dostępności to proces składający się z wielu małych kroków. Często odpowiednie przemeblowanie przestrzeni, zastosowanie właściwego kontrastu, zmiana czcionki na materiałach informacyjnych czy wyszkolenie kadry z zakresu asysty nie wymagają miliona złotych, a jedynie uważności i chęci działania.
Dla Urzędu Gminy Chorkówka zdobyta wiedza i zaobserwowane dobre praktyki stanowią impuls do dalszej pracy. Od 6 lat na terenie gminy wdrażane są udogodnienia dla mieszkańców ze szczególnymi potrzebami.
W miarę posiadanych możliwości finansowych i pozyskiwanych środków zewnętrznych, samorząd realizuje kolejne cele. Potrzeb wciąż nie brakuje – kluczowym i najbardziej wyczekiwanym wyzwaniem pozostaje m.in. budowa windy dla osób z niepełnosprawnościami w budynku urzędu. Wierzymy, że dzięki konsekwentnym działaniom, zaangażowaniu oraz pozyskiwaniu środków zewnętrznych, również ten cel uda się w niedługim czasie zrealizować.
