Wnioski i rekomendacje po polsko-słowackich ćwiczeniach służb ratowniczych

W ramach projektu pn. „Współpraca transgraniczna Gmin należących do Związku Gmin Dorzecza Wisłoki oraz Preszowskiego Kraju Samorządowego dla zwiększenia odporności na klęski żywiołowe wynikające ze zmian klimatu, w tym poprzez wzmocnienie współpracy służb ratowniczych w zakresie zarządzania kryzysowego realizowanego w ramach Programu Interreg Polska–Słowacja 2021–2027” w dniu 15 maja 2026 r. Związek Gmin Dorzecza Wisłoki przeprowadził transgraniczne ćwiczenia służb ratowniczych w miejscowości Ujazd w gminie Brzyska.
Ćwiczenia miały charakter praktyczny, terenowy i wieloepizodowy. Ich celem było doskonalenie współpracy operacyjnej jednostek ratowniczych z Polski i Słowacji, praktyczne wykorzystanie sprzętu zakupionego w ramach projektu, sprawdzenie procedur alarmowania, rozpoznania, przekazywania informacji i dowodzenia, a także weryfikacja zdolności logistycznych i organizacyjnych partnerów. Zgodnie z dokumentacją przekazaną uczestnikom przed wydarzeniem ćwiczenia obejmowały trzy epizody: zabezpieczenie przeciwpowodziowe, poszukiwanie osób poszkodowanych w trudnym terenie oraz pożar w terenie niezurbanizowanym. 
Ćwiczenia zostały przygotowane w oparciu o zakres merytoryczny, scenariusz, założenia taktyczne oraz szczegóły operacyjne. Zakres działań odpowiadał potrzebom wynikającym z projektu oraz zagrożeniom szczególnie istotnym dla obszaru wsparcia, w tym zagrożeniom powodziowym, działaniom ratowniczym w trudno dostępnym terenie oraz zagrożeniom pożarowym na terenach niezurbanizowanych.

Najważniejsze wnioski
Przeprowadzone ćwiczenia potwierdziły zasadność organizowania wspólnych działań praktycznych z udziałem jednostek polskich i słowackich. Taka forma pozwala na sprawdzenie procedur współpracy, wymiany informacji, dowodzenia oraz wykorzystania sprzętu w warunkach zbliżonych do rzeczywistych zdarzeń kryzysowych.

Za szczególnie istotne uznano:

• potrzebę dalszego doskonalenia komunikacji radiowej i meldunkowej pomiędzy jednostkami,
• konieczność wcześniejszego ustalania sposobu dowodzenia, kanałów łączności i zasad raportowania podczas działań transgranicznych,
• potrzebę sprawdzania kompatybilności sprzętu wykorzystywanego przez jednostki polskie i słowackie,
• konieczność dalszego doskonalenia organizacji transportu osób poszkodowanych w trudnym terenie,
• potrzebę rozwijania współpracy z podmiotami medycznymi i organizacjami wspierającymi, w tym Czerwonym Krzyżem,
• zasadność bieżącego dokumentowania przebiegu ćwiczeń, w tym czasu realizacji epizodów, użytego sprzętu, zauważonych problemów oraz decyzji podejmowanych przez dowodzących.

Wnioski te są spójne z doświadczeniami wynikającymi z wcześniejszych ćwiczeń transgranicznych, w których wskazywano, że działania międzynarodowe wzmacniają współpracę służb ratowniczych, a obszary wymagające dalszego doskonalenia dotyczą przede wszystkim organizacji, komunikacji, koordynacji oraz kompatybilności sprzętu.

Rekomendacje
Na podstawie przeprowadzonych ćwiczeń rekomenduje się:

• kontynuowanie praktycznych, terenowych i wieloepizodowych ćwiczeń transgranicznych,
• dalsze prowadzenie wspólnych szkoleń i ćwiczeń jednostek polskich i słowackich z
• wykorzystaniem sprzętu zakupionego w ramach projektu,
• opracowanie i stosowanie jednolitego schematu meldunku operacyjnego podczas ćwiczeń i działań transgranicznych,
• organizowanie odpraw technicznych przed ćwiczeniami, w szczególności w zakresie kompatybilności sprzętu i zasad jego użycia,
• rozwijanie procedur współpracy z podmiotami medycznymi oraz organizacjami wspierającymi,
  uwzględnienie wniosków z ćwiczeń w Planie Działań na rzecz skutecznej współpracy, zarządzania i reakcji służb ratowniczych w sytuacji wystąpienia zagrożeń, klęsk żywiołowych lub katastrof naturalnych.

Sposób wdrażania działań pilotażowych
Działania pilotażowe będą wdrażane poprzez wykorzystanie wniosków z ćwiczeń w dalszych pracach nad Planem Działań. Obejmie to przede wszystkim doprecyzowanie zasad współpracy jednostek ratowniczych, procedur komunikacji i dowodzenia, sposobów wymiany informacji oraz zasad organizacji wspólnych działań w sytuacjach kryzysowych.

Wdrażanie działań pilotażowych powinno obejmować:

• analizę wyników ćwiczeń przez partnerów projektu,
• wprowadzenie wniosków i rekomendacji do ostatecznej wersji Planu Działań,
• upowszechnienie dobrych praktyk wśród jednostek uczestniczących w projekcie,
  wykorzystywanie opracowanych procedur podczas kolejnych ćwiczeń, szkoleń i działań praktycznych,
• monitorowanie skuteczności przyjętych rozwiązań oraz ich aktualizację w przypadku zmiany potrzeb lub wystąpienia nowych zagrożeń.

Realizacja tych działań przyczyni się do zwiększenia gotowości operacyjnej służb ratowniczych, poprawy koordynacji działań transgranicznych oraz wzmocnienia odporności gmin pogranicza polsko-słowackiego na skutki klęsk żywiołowych i zmian klimatu.